Mitochondria najczęściej kojarzone są z produkcją energii potrzebnej komórkom do funkcjonowania. Współczesne badania pokazują jednak, że ich rola jest znacznie szersza. Mitochondria uczestniczą również w komunikacji komórkowej i mogą wytwarzać niewielkie cząsteczki sygnałowe określane jako mitochondrial-derived peptides (MDP).

Jednym z najlepiej poznanych przedstawicieli tej grupy jest MOTS-C – Mitochondrial Open Reading Frame of the 12S rRNA-c.

To niewielki peptyd zbudowany z zaledwie 16 aminokwasów, który stał się przedmiotem badań dotyczących metabolizmu energetycznego, funkcjonowania mitochondriów, gospodarki glukozowej, wysiłku fizycznego oraz procesów związanych ze starzeniem.
 

Czym jest MOTS-C?

MOTS-C został opisany w 2015 roku. Jego odkrycie było interesujące z jednego szczególnego powodu – informacja potrzebna do jego powstania związana jest z mitochondrialnym DNA, a dokładniej z regionem mitochondrialnego 12S rRNA.

Sekwencja MOTS-C składa się z 16 aminokwasów:

MRWQEMGYIFYPRKLR

MOTS-C zaliczany jest do mitochondrialnych peptydów sygnałowych. Badania wskazują, że może uczestniczyć w przekazywaniu informacji dotyczących aktualnego stanu metabolicznego komórki.
 

Dlaczego MOTS-C jest tak interesujący dla naukowców?

Jednym z najbardziej interesujących aspektów MOTS-C jest potencjalne połączenie pomiędzy mitochondriami, metabolizmem i jądrem komórkowym.

W warunkach stresu metabolicznego MOTS-C może przemieszczać się do jądra komórkowego i wpływać na ekspresję genów uczestniczących w odpowiedzi adaptacyjnej komórki. W literaturze opisano zależności obejmujące m.in. szlak AMPK/PGC-1α oraz geny związane z odpowiedzią na stres.

Oznacza to, że mitochondria nie są wyłącznie „elektrowniami komórkowymi”. Mogą również uczestniczyć w aktywnym przekazywaniu sygnałów wpływających na sposób, w jaki komórka reaguje na zmieniające się warunki.
 

MOTS-C i AMPK – ważny kierunek badań

Jednym z najczęściej opisywanych mechanizmów związanych z MOTS-C jest AMPK (AMP-activated protein kinase).

AMPK pełni funkcję swoistego komórkowego czujnika energii. Gdy dostępność energii spada, AMPK uczestniczy w zmianie aktywności procesów metabolicznych tak, aby komórka mogła lepiej dostosować się do aktualnych warunków.

Pierwsze badania nad MOTS-C wykazały wpływ na szlak folianowy i syntezę puryn, prowadzący do wzrostu AICAR i aktywacji AMPK.

Z tego powodu właśnie AMPK jest jednym z kluczowych elementów badań nad mechanizmem działania MOTS-C.
 

MOTS-C a metabolizm glukozy

Kolejnym intensywnie analizowanym zagadnieniem jest wpływ MOTS-C na metabolizm glukozy i wrażliwość insulinową.

W pionierskich badaniach opublikowanych w Cell Metabolism głównym miejscem działania MOTS-C wydawały się mięśnie szkieletowe. W modelach zwierzęcych obserwowano poprawę homeostazy metabolicznej i wrażliwości insulinowej.

To właśnie te obserwacje sprawiły, że MOTS-C zaczął być szerzej badany w kontekście:

metabolizmu glukozy, insulinooporności, metabolizmu mięśni szkieletowych oraz zaburzeń metabolicznych.

Trzeba jednak podkreślić, że znaczna część tych danych pochodzi z badań przedklinicznych i nie oznacza potwierdzonego działania terapeutycznego u ludzi.
 

MOTS-C, mitochondria i metabolizm energetyczny

Mitochondria odpowiadają za znaczną część produkcji energii w komórkach, dlatego zainteresowanie naukowców budzi możliwość uczestniczenia MOTS-C w regulacji ich funkcjonowania.

Co ciekawe, badanie opublikowane w 2026 roku wykazało w modelach mysich, że podawanie MOTS-C poprawiało parametry bioenergetyczne mitochondriów mięśni szkieletowych w sposób zależny od PGC-1α i AMPK. Zaobserwowano również zmniejszenie emisji reaktywnych form tlenu (ROS) oraz uszkodzeń białek związanych ze stresem oksydacyjnym.

To jeden z powodów, dla których MOTS-C jest obecnie interesującym obiektem badań nad bioenergetyką mitochondrialną.
 

MOTS-C a wysiłek fizyczny

Szczególnie ciekawy jest związek MOTS-C z aktywnością fizyczną.

W badaniach u ludzi analizowano zmiany poziomu mitochondrialnych peptydów w odpowiedzi na wysiłek. Istnieją dane wskazujące, że ostry wysiłek może wpływać na stężenie MOTS-C w mięśniach lub krążeniu, choć wyniki badań nie są całkowicie jednolite.

Badania na zwierzętach sugerowały natomiast związek MOTS-C z adaptacją metaboliczną do wysiłku oraz wydolnością fizyczną.

Dlatego można spotkać określenie MOTS-C jako potencjalnego „exercise mimetic”, czyli związku badanego pod kątem części mechanizmów molekularnych występujących podczas aktywności fizycznej. Nie oznacza to jednak, że MOTS-C może zastępować trening.
 

MOTS-C a starzenie

Kolejnym obszarem zainteresowania jest starzenie metaboliczne.

Wraz z wiekiem zmienia się funkcjonowanie mitochondriów, zdolność organizmu do utrzymywania homeostazy energetycznej oraz odpowiedź komórek na stres.

MOTS-C jest więc badany w kontekście zależności pomiędzy:

wiekiem → mitochondriami → metabolizmem → odpowiedzią na stres → funkcjonowaniem mięśni.

Przeglądy naukowe wskazują na interesujące zależności między MOTS-C, metabolizmem i procesami związanymi ze starzeniem, ale potencjalne zastosowania terapeutyczne pozostają na etapie badań.
 

Czy MOTS-C jest lekiem?

Nie.

MOTS-C pozostaje substancją eksperymentalną i przedmiotem badań naukowych. Wyników badań komórkowych i zwierzęcych nie należy automatycznie przekładać na działanie kliniczne u człowieka.

Badania nad MOTS-C pomagają natomiast lepiej zrozumieć, w jaki sposób mitochondria mogą uczestniczyć w regulacji metabolizmu oraz komunikować się z pozostałymi strukturami komórki.
 

MOTS-C – najważniejsze informacje

Pełna nazwa: Mitochondrial Open Reading Frame of the 12S rRNA-c
Skrót: MOTS-C
Rodzaj: mitochondrial-derived peptide (MDP)
Liczba aminokwasów: 16
Sekwencja: MRWQEMGYIFYPRKLR
Główne obszary badań: mitochondria, AMPK, metabolizm energetyczny, metabolizm glukozy, mięśnie szkieletowe, wysiłek fizyczny i procesy związane ze starzeniem.
 

Podsumowanie

MOTS-C reprezentuje stosunkowo nową klasę cząsteczek pokazującą, że mitochondria mogą pełnić znacznie bardziej złożoną funkcję niż tylko produkcja energii.

Szczególne zainteresowanie naukowców wzbudza jego związek z AMPK, metabolizmem glukozy, mięśniami szkieletowymi, odpowiedzią na stres metaboliczny i bioenergetyką mitochondriów.

Wyniki badań są interesujące, ale MOTS-C pozostaje związkiem eksperymentalnym, a wiele potencjalnych zastosowań wymaga dalszych badań.

MOTS-C 40 mg BODY LAB jest materiałem przeznaczonym wyłącznie do zastosowań badawczych i laboratoryjnych.
 

Materiały oferowane przez Body Lab przeznaczone są wyłącznie do celów naukowych i rozwojowych. Nie są produktami leczniczymi ani środkami przeznaczonymi do stosowania u ludzi lub zwierząt.